تبلیغات
~~ وبلاگ شخصی عباس باوری ~~ - روش تحقیق-4

~~ وبلاگ شخصی عباس باوری ~~

روش تحقیق-4

 

گزارش نویسی
گزارش نویسی، در واقع نوعی تحقیق پیرامون مسأله خاصّی است كه اغلب جنبه ی اجتماعی یا خبری دارد و عمده ی مطالبِ بحثِ روش تحقیق، در این جا نیز كاربرد دارد.
گزارش عبارت است از « ارائه آگاهی‌هایی درباره موضوعی خاصّ به دیگران، جهت اطلاع یافتن یا تصمیم گیری طبق آن.»
به بیان دیگر: « دادن اطلاعاتِ سازمان یافته، با نظر مشورتی در امری كه بر مبنای آن تصمیم گیریِ آگاهانه برای گیرنده گزارش امكان پذیر باشد.»
از جهاتی گزارش تقسیماتی دارد :
الف. از نظر نوع :

1. گزارش شخصی و غیررسمی؛ 2. رسمی و اداری.
گزارش‌های غیررسمی، اغلب طبق علاقه ی شخصی فراهم می‌شود، مثلاً در بازدیدها، خاطرات، ثبت وقایع، تنظیم رساله‌ها و پایان نامه‌ها و ... این نوع گزارش را كه جنبه فردی و احساسِ شخصی دارد می‌توان« خاطره نویسی » نامید.
اما گزارش‌های رسمی، اغلب طبق درخواست مراكز و مقامات مسئول از زیر مجموعه‌های خود در زمینه‌های اقتصادی، اداری، آموزشی و ... است.
ب. از نظر زمان بندی نیز تقسیماتی دارد. همچون:
روزانه؛ هفتگی؛ ماهانه؛ شش ماهه؛ سالانه و ... .
ج. به لحاظ دیگر، گزارش‌ها یا « ادواری » است یا « اتّفاقی» .  ادواری آن‌ است كه در زمان‌های معینی به طور مرتب، تهیه و ارسال می‌شود؛ ولی اتفاقی بنا به پیش آمدها و حوادث و موضوعات خاصّ مقطعی است كه نیاز به تهیه گزارش پیش می‌آید.
د. از نظر تهیه كنندگان نیز، گاهی به صورت « فردی » است، گاهی « گروهی». گزارش گروهی بیشتر آن‌جاست كه دامنه موضوع، گسترده است یا مسأله، شاخه‌ها و بخش‌های متعددی دارد كه در جمع آوری اطلاعات و مواد لازم برای تدوین گزارش، افراد مسئول یا صاحب اطلاع در بخش‌های مختلف، همكاری می‌كنند و از مجموعه مطالب گرد آمده، گزارشی جامع تهیه می‌گردد.
مراحل تهیّه گزارش
همچنان كه اشاره شد، تا حد بسیاری تحقیق و گزارش همسان است، بنابراین برای تهیه گزارش مراحل زیر، پیموده می‌شود:
1.  مشخص ساختن موضوع گزارش.
2.  تعیین محورها و سؤال‌های مطلوب در گزارش.
3.  تهیه اسناد، مدارك و گردآوری اطلاعات.
4.  تجربه، مشاهده، بررسی و مطالعه منابع، مجلاّت و ...
5.  تدوین و تنظیم نهایی همه آگاهی‌های فراهم شده.
6.  ضمیمه ساختن اسناد، جدول‌ها، آمارها، تصاویر و ... .


منابع گزارش
معلومات مورد نظر را در تحقیق و گزارش، از منابع عمومی یا منابع خاصّ به دست می‌آوریم. منابع محقق و گزارش‌گر عبارت است از :
1- مطالعه؛

2- مشاهده؛

 3- مصاحبه؛

 4- اندیشه؛

 5-  منابع شنیداری و تصویری.
مطالعه ی كتب، مقالات، مطبوعات، پرونده‌ها و آثار مكتوب پیرامون موضوع، یك راه است.
مشاهده حضوری صحنه، حادثه، سوژه ی پژوهش و ثبتِ دیده‌ها و شنیده‌ها به عنوان مواد خام كاربرد دارد که غالبا سریع‌ترین و مطمئن‌ترین دانستنی‌ها را در اختیار پژوهش‌گر می‌گذارد.
مصاحبه، چه با افراد كارشناس و صاحب نظر در مسائل تخصصی، و چه با گفت وگو با عموم در مسائل عام به صورت گزارش‌های مردمی و گردآوری نظرات شاهدان صحنه و آگاهان از موضوع، راه دیگری است.
پرس و جو و طرح سؤال، به عنوان مكمل مصاحبه، راه دیگری برای كسب معلومات است. طرح سؤال هم به صورت حضوری، می‌تواند باشد ( اگر پرسش‌گر قوی و هشیار باشد و بتواند در مصاحبه حضوری، معلومات بیشتری به دست آورد) و هم می‌تواند به صورت پرسشنامه ی مكتوب، با سؤالاتِ از پیش طرح شده، استفاده گردد. هر یك از این دو شیوه، مزایایی دارد كه در دیگری نیست.
از راه طرح سؤال و مصاحبه، به مطالبی می‌توان دست یافت كه در كتابخانه‌ها و اسناد مكتوب و جراید و بولتن‌ها نیست.
تحقیق و گزارش، بسته به این‌كه تحقیق میدانی یا كتابخانه‌ای باشد،با نوع مأخذ و منابعی كه مورد استفاده قرار می‌گیرد، تفاوت می‌كند. استفاده از پرس وجو، مصاحبه، مشاهده، تحقیقات محلّی و... در پژوهش‌های میدانی كاربرد دارد، نه در تحقیق‌های كتابخانه‌ای.
در هر صورت، آمادگی ذهنی وجولانِ اندیشه ی محقق پیرامون موضوع موردكاوش، پژوهش او را جامع‌تر و غنی‌تر می‌سازد. در این زمینه، دقت در كارهای تحقیقی ارزش مند دیگران و توجه به سر فصل‌ها، جزئیات، منابع و شیوه كار آن، آموزنده است.
آنچه انسان از رسانه‌های صوتی و تصویری می‌شنود یا می‌بیند، منابع دیگر محقق به حساب می‌آید،كه در سخنرانی‌ها، اجلاس‌ها، سمینارهامطرح نمی‌شود.

روشن است كه پژوهش‌گر، در زمینه‌های فوق هم آنچه را نقل می‌كند باید با ذكر دقیقِ منبع همراه باشد.


ویژگی‌های گزارش خوب یا ناقص
آنچه در یك گزارش خوب لحاظ می شود، نكات زیر است:
ـ مطمئن و دقیق بودن اطلاعات گرد آمده.
ـ دخالت ندادن احساسات و سلیقه‌های شخصی در متن.
ـ كافی و به اندازه لازم بودن مطالب، نه كمتر و نه بیشتر.
ـ منظّم و منسجم بودن تقسیم بندی و فصل بندی مطالب.
ـ ابتكار و نوآوری و طرح مسائل تازه و شیوه‌های جدید.
ـ دقت در نقل قول‌ها و پرهیز از تحریف.
ـ روانی عبارات و درستی علامت‌ها و رسم الخط در نگارش.
با دقت در جهات حسنِ یك گزارش، عیوب آن نیز آشكار می‌شود. فقدانِ هر یك از نكات یاد شده، نوعی ضعف به حساب می‌آید. مثلاً ضعفِ انشا،  نارسایی در جمله بندی، غیر منسجم بودن مطالب، آمار و اطلاعات ناصحیح و غیر دقیق، ارائه مطالب تخمینی و حدسی بدون اتّكاء به اسناد و آمار، تناقص در بخش‌های یك گزارش و.... همه از عیوب یك گزارش محسوب می‌شود. 


مرحله تدوین، نگارش و عرضه
آنچه به تحقیق و پژوهش یك محقق، ارزش و سود می‌بخشد، عرضه آن برای دیگران است. این عرضه ی خوب و شایسته، نیاز به كیفیت خوبِ نگارش و تدوین دارد و بدون آن، زحماتِ محقق، بهای لازم خود را نمی‌یابد.
در تدوین و نگارش شكل دادن به مجموعه ی دستاوردهای تحقیقی مطرح است. در این باره هر چه كار دقیق‌تر، روان‌تر، منطقی‌تر و مستدل‌ و مفیدتر باشد، ارزش بیشتری دارد.
هنر نویسندگی و قدرت در نگارش صحیح و روان، در این زمینه تأثیر بسزایی دارد. در این بخش، هم رعایت قواعد ادبیات فارسی و دستور زبان لازم است، هم درست نوشتن كلمات از نظر املایی و رسم الخطّی مورد نظر است، هم اسلوب ظاهر وشكل نوشته و علایم نگارشی، و هم صحت مطالب و درستی مفاهیمی كه در نوشته عرضه می‌گردد.

«درست نویسی » از جهاتِ:
ـ املایی
ـ رسم الخطّی
ـ دستور زبان
ـ علایم نگارشی
ـ محتوا
پیكره نوشته، باید دارای مقدمه، مطلب و استنتاج باشد.
تیتر و عنوان مطلب و عناوین داخلی هم نباید فراموش شود.
ذكر مآخذ و مدارك مطالب هم ضروری است.
داشتن فهرست و كتاب نامه دقیق برای نوشته‌ها هم مكمل آن است.
بخش‌های تنظیمی یك گزارش یا جزوه تحقیقی را می‌توان این‌گونه خلاصه كرد:
1- صفحه اول (صفحه عنوان، شامل نام نوشته و گزارش، نویسنده، تاریخ ...)
2- فهرست مطالب
3- پیشگفتار، سرآغاز، مقدمه و ...
4- متن تحقیق و گزارش
5- پیوست‌ها، ضمایم، تصاویر، جدول‌ها و ...
6- فهرست اعلام، اماكن و ...
7- فهرست منابع و مأخذ
8- كتاب نامه (معرفی كتاب‌های مستقل یا غیر مستقل پیرامون موضوع پژوهش)
البته به تناسب مورد، شاید به بخش‌هایی كمتر یا بیشتر از آنچه یاد شد، نیاز باشد.


نكات جنبی گزارش
این نكات، بیشتر به شكل نوشته و آراستگی ظاهری و كیفیت ارجاعات و... مربوط می‌شود و رعایت آن‌ها در تدوین نتیجه ی تحقیقات لازم و مفید است

 

منبع :

http://www.andisheqom.com



برچسب ها:گزارش نویسی، گزارش شخصی و غیررسمی، رسمی و اداری، مراحل تهیّه گزارش، ویژگی‌های گزارش، مرحله تدوین، داشتن فهرست و كتاب نامه،

[ دوشنبه 13 آذر 1391 ] [ 09:19 ب.ظ ] [ عباس باوری ]

[ نظرات() ]


مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه