تبلیغات
~~ وبلاگ شخصی عباس باوری ~~ - اطلاعات، جامعه اطلاعاتی و ساختارهای معرفتی (بخش دوم)

~~ وبلاگ شخصی عباس باوری ~~

....... ادامه از بخش اول گفتگو

*بنابر با تعریف شما از جامعه اطلاعاتی، نگرانی‌ در باره کاهش اشتغال نه تنها بی مورد است، بلکه افراد بیشتر می‌توانند از کارها به ویژه در سطح تخصصی استفاده کنند. درست است؟
قطعاً همین‌طور است. البته نگرانی از دست دادن شغل چیز جدیدی نیست و در تمام دوره‌های تاریخ اجتماعی وجود داشته است. وقتی کشاورزی در زندگی بشر غالب شد بیم این می‌رفت که چوپانان و گله‌داران کار خود را از دست بدهند. همین موضوع زمانی با ورود صنعت و برای اشتغال کشاورزان مطرح شد. الان هم برای جامعه ی اطلاعاتی و جامعه ی صنعتی با این قضیه مواجهیم. نکته ی قابل‌توجه این است که در طول تاریخ اجتماعی، هرگز نمی‌توان بین مراحل شکل‌گیری جامعه، خط قاطعی رسم کرد که مثلاً عرصه کشاورزی کاملاً تمام شد و عرصه صنعتی پدید آمد. این اتفاق در هیچ زمانی و هیچ‌کجا روی نداده است.
همان‌طور که الان که بحث جامعه اطلاعاتی و فراصنعتی می‌شود، هم دامداری داریم، هم کشاورزی و هم صنعت و هیچ‌کدام از میان نرفته است.
اتفاقی که الان افتاده اینست که یک کشاورز نمی‌تواند مانند کشاورز چهارصد سال قبل عمل کند و موفق هم باشد. بلکه باید به مهارت‌ها و ابزار جدید مجهز باشد در صنعت هم اگر صنعتگر به مهارت‌های اطلاعاتی و مهارتی جدید مجهز نباشد، از بین خواهد رفت. هر فرد می‌تواند در حال حاضر هم پیشه ی خود را داشته باشد ولی باید به آگاهی‌های امروز مجهز باشد. یک کشاورز امروز می‌باید به اطلاعاتی در مورد افزایش و بهره‌وری محصول خود مواجهه باشد. این فرد هنوز هم یک کشاورز است ولی به اطلاعات علمی هم دسترسی دارد و از آن در کار خود استفاده می‌کند. بنابراین از نظر من هیچ‌گاه جای نگرانی برای از دست دادن شغل وجود ندارد.

*برای رسیدن به جامعه اطلاعاتی برای کشورهایی مثل ایران چه ملزوماتی را باید در نظر گرفت؟ وضعیت کشورهایی شبیه ما چگونه است؟
رسیدن یا حرکت به سمت جامعه اطلاعاتی بسته به شتاب حرکت هاست و این که تا چه حد به آن اعتقاد داشته باشیم. جوامعی هستند که پیشینه ی معرفتی پایین‌تری نسبت به ما داشتند ولی با برنامه‌ریزی و مدیریت اجتماعی صحیح، خیز برداشته‌اند و از ما هم پیشی گرفته‌اند باید دید در این جوامع چه اتفاقی افتاده است. در آنجا برای مثال ضوابط استخدامی براساس کارایی‌ها و توانمندی‌های تخصصی (که تعبیر دیگری است از اطلاعات مرتبط) تعیین می‌شود. ما هنوز درباره چگونگی استفاده از رایانه‌های موجود در کشور تحقیق جامعی نداریم، به ویژه رایانه‌ها در نهادهای دولتی.
نگهداری از یک اتومبیل در گاراژ منزل و استفاده نکردن از آن به عنوان یک ابزار تردد، حتی اگر در آمارها هم لحاظ شود، به معنی استفاده درست از ظرفیت‌ها و دارایی‌ها نیست. این مسئله در مورد رایانه‌ها هم صدق می‌کند.
مقالات، کتاب ها و سخنرانی‌های زیادی هستند که در آن ها به نظام آموزشی جزوه مدار، تک متن، و متکلم‌وحده (در تمام سطوح) اشاره شده است. مجموعه این گفته‌ها و توصیه‌ها چقدر در بهبود نظام آموزشی ما مؤثر بوده است؟ اگر مؤثر نبوده است چه دلایلی دارد؟ آیا مدیریت‌های نظام آموزشی این مسائل را جدی نگرفته‌اند؟ یا یک سری جبرها حاکم بوده تا مدیریت کارش را درست انجام دهد؟ یا اساساً هیچ ارزشگذاری در کار نبوده و هر کس براساس سلیقه خود عمل کرده است؟ چه اتفاقی افتاده است؟
مدیریت و برنامه‌ریزی در اداره بخش های مختلف جامعه، نقش اساسی در راه رسیدن به جامعه اطلاعاتی و حرکت در آن مسیر دارد. به همین دلیل معتقدم برای رسیدن به جامعه اطلاعاتی یا جامعه دانش محور برنامه‌ریزی نه تنها در یک سطح، بلکه در تمام سطوح و جوانب لازم است. چه بخش کشاورزی، بخش آموزش، صنعت، اقتصاد، بازرگانی و ... در این مسیر نباید به یک سری آمارهای کمّی خیلی دلخوش کرد که مثلاً در طول چند سال تعداد رایانه‌های ما چقدر افزایش یافته است. همان‌طور که تعداد بالای اتومبیل نشان‌دهنده درجه صنعتی‌شدن یک جامعه نیست، تعداد رایانه‌ها نیز شاخص جامعه اطلاعاتی نیست. باید دید این رایانه‌ها چطور به کار گرفته می‌شوند و چگونه در مبادله اطلاعات اثرگذار بوده‌اند.
* مکرر شنیده‌ایم که در جامعه اطلاعاتی، دانش و اطلاعات، ثروت و سرمایه هستند و هرچقدر فردی اطلاعات بیشتری داشته باشد، توانمندتر است. درباره این ویژگی جامعه اطلاعاتی هم توضیح بفرمایید.
تا یک سلسله امکانات مالی در اختیار نباشد، اطلاعات قابل تبدیل به ثروت حاصل نمی‌شود. مثلاً اگر جوانی دست به یک ابداع و اختراع بزند و وسیله‌ای جدید تولید کند، تا زمانی که آن وسیله به تولید انبوه نرسد، تبدیل به ثروت نمی‌‌شود. افراد محقق را عموماً ثروتمندان، اگر نگوییم می‌خرند، حمایت مالی می‌کنند. اگر حمایت مالی شخصی یا دولتی پشت یک پژوهش، اثر ابداعی و اختراع نباشد، امکان تبدیل آن به پول و سرمایه وجود ندارد. صفر علم به تنهایی قابل تبدیل به ثروت نیست، بلکه باید یک پشتوانه مالی داشته باشد. اگر درکشور ما تحقیق و پژوهش کم صورت می‌گیرد و به آن به عنوان یک کار اجتماعی ضروری نگریسته نمی‌شود، به علت سهم ناچیزی است که تحقیق در بودجه سالانه کشور دارد. این سهم ناچیز یعنی فقدان پشتوانه مالی. در کشورهایی که گام‌های بلندی به سوی جامعه اطلاعاتی برداشته‌اند، سرانه تخصیص بودجه- - ‌های تحقیقاتی‌شان قابل مقایسه با کشور ما نیست.
*بدین ترتیب انسان ها برای زیستن موفق در جامعه اطلاعاتی چه باید بکنند؟ به‌ویژه در صورتی که از پشتوانه مالی هم برخوردار نباشند.
به جز معدودی افراد که بدون تلاش، از انبوه ثروت برخوردارند، افرادی بوده‌اند که بدون پشتوانه میراثی یا پولی موفق شده‌اند. بررسی این موارد نشان می‌دهد که موفقیت اینها هم به اطلاعات برمی‌گردد. یعنی توانسته‌اند میز و سرمایه اندک خود را در جایی بکار ببرند که احتمال رشد بیشتری وجود داشته است و در واقع شمّ درست انتخاب کردن را داشته‌اند. آن چیزی را که عامه مردم شمّ درست می‌نامند من اطلاعات درست می‌دانم. هر کسی اگر مسیر خودش را بر اساس یک سری اطلاعات صحیح انتخاب نکند، موفق نخواهد شد.
البته یک مقداری از توفیق هم به تلاش و پیگیری مربوط می شود. این موضوع در نظام‌های معرفتی هم مطرح است و یک فرد چه بسا صرفا با یک تولید اثر شناخته نشود و بنابراین نیاز به کار و تلاش مکرر داشته باشد.
مجموعاً دانش علمی و اطلاعات همراه با دو عنصر دیگر یعنی پول و تجربه ترکیب ایده‌آلی را برای نیل به مقصود به وجود می‌آورد.
یک راه دیگر هم مطالعه زندگینامه افراد موفق است. بررسی این زندگینامه‌ها نشان می‌دهد، اکثر آن ها کسانی نبوده‌اند که حمایت میراثی باعث رشدشان شده باشد. این افراد تجربه را با اندکی سرمایه و تلاش و البته دانش علمی ترکیب کردند تا توانسته‌اند در مدت قابل دفاعی به موفقیت برسند. آسیبی که در جوامع مانند کشور ما وجود دارد این است که همه افراد جامعه، ثروتمندان معدود را شاخص قرار می‌دهند و می‌خواهند بدون گذشت زمان، به صورتی شتابزده به سطح آن ها برسند و نتیجه ی آن اتفاقات ناخوشایندی است که در جامع رخ می‌دهد.
به هر حال من اصلاً معتقد نیستم که اگر افراد تغییر شغل دهند ما به جامعه اطلاعاتی نزدیک می‌شویم، صرف وجود ابزار هم به تنهایی ما را به این جامعه نمی‌رساند. ثروت هم به تنهایی ما را به این جامعه نزدیک نمی‌کند؛ جامعه اطلاعاتی خریدنی نیست.
من یک تعریف، بیشتر برای جامعه اطلاعاتی قائل نیستم و آن این است که در جامعه اطلاعاتی، اطلاعات علمی حاکم است. این به معنای دسترسی و فهم مقالات علمی سطح بالا از سوی کشاورز ساده نیست. بلکه منظور این است که اطلاعات علمی وقتی به دست یک کاربر معمولی می‌رسد بدون از بین رفتن ارزش علمی‌اش، قابل درک و کاربرد باشد. در واقع مروّجین کشاورزی کارشان همین است. یعنی دانش علمی را از رأس هرم (محققان) می‌گیرد و تبدیل به زبان قابل درک کاربر عادی (کشاورز) می‌کند.

*همان طور که در مورد دیگر فناوری های ارتباطی شاهد بودیم ، ورود آن ها به جامعه ی ما باعث نگرانی هایی در برخی افراد شد. در مورد فناوری های جدید اطلاعاتی و حد آرمانی استفاده از آن ها در جامعه ی اطلاعاتی هم این نگرانی ها وجود دارد.به ویژه کسانی معتقدند به این ترتیب فرهنگ دچار آسیب می شود. نظر شما در این مورد چیست ؟
من خیلی معتقد به این نیستم که تکنولوژی یا هر پدیده ی جدید دیگری می‌تواند فرهنگ یک جامعه را دگرگون یا بی‌رمق کند یا از رونق بیاندازد. به نظر من اگر فرهنگی تا این حد سست و کم‌بنیه است که با حضور یک‌سری ابزارها هویّتش را از دست می‌دهد، دفاع از آن فرهنگ اساساً معنی ندارد؛ چون نشان می‌دهد فرهنگ، پایگاهی نداشته است که به این راحتی دچار تزلزل شده است.
از طرف دیگر باید توجه داشت که اگر معتقدیم فرهنگی غنی داریم، باید این غنای فرهنگی را با ابزارهای جدید برای جوانانی که در معرض فرهنگ‌های دیگر قرار دارند اثبات کنیم و از مجاری صحیح به آنان منتقل کنیم. ما در این زمینه هیچ تلاشی نکرده‌ایم و پیوسته شعار می‌دهیم. باید از ابزار فناوری استفاده و برای مخاطبان محتوای متناسب با فرهنگ خودمان را عرضه کرد. اگر تلاش نداشته باشیم، طبیعی است که فرهنگ دیگران بر ما غالب خواهد شد و با بستن در و پنجره و منع ورود و تعبیه دیوار نمی‌شود جلوی محتوای خاصی را گرفت به خصوص که نسل جوان روحیه ی کنجکاوی دارد و هرچقدر با منع بیشتری مواجه شود، درجه کنجکاوی‌اش بیشتر می‌شود.
این را تجربه منع کتاب هم نشان می‌دهد که کتابی که توقیف شده، با تیراژ وسیع‌تری از مجاری دیگر به دست افراد می‌رسد. ماهواره و اینترنت هم به این ترتیب است. به خصوص که الان دیگر بستن پنجره‌ها معنی ندارد. هرگز نمی‌توان در جامعه امروز با تکنولوژی‌های جدید ارتباطی و اطلاعاتی چیزی را مخفی کرد و مانع دسترسی به آن شد.

·         تاریخ انتشار ۲۰ مرداد ۱۳۸۳

 

·         منبع : باشگاه اندیشه  (http://www.bashgah.net )

 



برچسب ها:تعاریف اطلاعات و جامعة اطلاعاتی، تعریف کلی از اطلاعات، آگاهی‌های علمی، رایانه و تکنولوژی نوین،

[ چهارشنبه 18 اردیبهشت 1392 ] [ 07:01 ب.ظ ] [ عباس باوری ]

[ نظرات() ]


مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه